cross-posted from: https://szmer.info/post/15180307

Term „Małopolska Wschodnia” był pojęciem o wyraźnym zabarwieniu politycznym i administracyjnym, wprowadzonym w okresie II Rzeczypospolitej. W historiografii oraz publicystyce (zwłaszcza ukraińskiej) powszechnie uznaje się, że jego stosowanie miało na celu osłabienie ukraińskich dążeń narodowościowych oraz zatarcie odrębności etnicznej tych ziem.

Kontekst historyczny i polityczny

  • Zastąpienie dawnej nazwy: Przed 1918 rokiem obszar ten (województwa lwowskie, tarnopolskie i stanisławowskie) funkcjonował jako Galicja Wschodnia. Nazwa ta silnie kojarzyła się z ukraińskim ruchem narodowym i jego walką o autonomię w czasach austro-węgierskich.
  • Sztuczny konstrukt geograficzny: Z punktu widzenia czystej geografii i historii Polski, rdzenna Małopolska obejmowała ziemię krakowską, lubelską i sandomierską. Rozciągnięcie tego terminu aż pod rzekę Zbrucz było zabiegiem stricte politycznym.

Jak termin wpływał na negowanie ukraińskości?

  • Polonizacja przestrzeni publicznej: Poprzez włączenie słowa „Małopolska”, władze II RP dążyły do symbolicznego i retorycznego zakorzenienia tych terenów jako rdzennie polskich, integralnych części państwa.
  • Unikanie słowa „Ukraina”: Oficjalna polityka państwowa w latach 20. i 30. XX wieku unikała stosowania nazw „Ukraina” czy „Ukraińcy” w odniesieniu do mniejszości zamieszkującej Galicję, preferując archaiczne określenie „Rusini”.
  • Blokowanie autonomii: Używanie terminologii unifikującej te ziemie z resztą kraju miało ułatwić asymilację państwową i osłabić argumenty Ukraińców, którzy domagali się autonomii terytorialnej obiecanej im miedzy innymi na forum międzynarodowym po zakończeniu I wojny światowej.

Współcześnie w nowoczesnej nauce historycznej (zarówno w Polsce, jak i w Ukrainie) termin ten analizuje się jako element ówczesnej polityki narodowościowej i asymilacyjnej II RP, nastawionej na przeciwdziałanie ukraińskim dążeniom niepodległościowym.